Przejdź do treści
Słownik.

hipokryzja

rzeczownik, żeński [xʲipɔˈkrɨzja]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Hipokryzja to postawa kogoś, kto głosi zasady albo przypisuje sobie zalety, których sam nie przestrzega; to rozdźwięk między tym, co ktoś deklaruje, a tym, jak postępuje.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. Udawanie przekonań, uczuć lub cnót, których się w rzeczywistości nie ma, połączone zwykle z surowym ocenianiem innych za to, co samemu się robi.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. Konkretne zachowanie albo wypowiedź, w której widać taką sprzeczność między słowami a czynami; w tym znaczeniu wyraz bywa używany także w liczbie mnogiej.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

Hipokryzja nie jest zwykłym kłamstwem. Kłamca mówi nieprawdę o faktach, a hipokryta przedstawia siebie lepiej, niż wygląda jego codzienne postępowanie: deklaruje szczerość, skromność, troskę o innych albo przywiązanie do zasad, ale działa wbrew nim. Najczęściej zarzut hipokryzji pada wtedy, gdy ktoś publicznie ocenia innych za błąd, który sam popełnia. Dlatego słowo często pojawia się w komentarzach o polityce, mediach, kościele, sporcie i biznesie, czyli wszędzie tam, gdzie wypowiedzi i decyzje osób publicznych łatwo zestawić ze sobą.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

W rozmowie warto odróżnić hipokryzję od zwykłej niekonsekwencji. Ktoś, kto ceni zdrowy tryb życia, a czasem zje fast food, jest po prostu człowiekiem, a nie obłudnikiem. O hipokryzji mówimy raczej wtedy, gdy rozdźwięk jest stały, świadomy i służy korzyści: dobremu wizerunkowi, władzy nad innymi albo uniknięciu krytyki. Zarzut hipokryzji bywa też nadużywany w sporach jako sposób na odwrócenie uwagi od samego argumentu. To, że ktoś sam nie przestrzega jakiejś zasady, nie przesądza jeszcze, czy ta zasada jest słuszna.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Typowe połączenia to zarzucać komuś hipokryzję, oskarżać o hipokryzję, demaskować hipokryzję, a także szczyt hipokryzji i czysta hipokryzja. Mówi się o hipokryzji elit, hipokryzji polityków i o podwójnych standardach jako jej przejawie. Od tego samego źródła pochodzą rzeczowniki hipokryta i hipokrytka, czyli osoby postępujące w ten sposób, przymiotnik hipokrytyczny i przysłówek hipokrytycznie. Rodzimym, starszym odpowiednikiem jest obłuda, a w języku potocznym często używa się też słów dwulicowość i zakłamanie.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP.

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik hipokryzja
dopełniacz hipokryzji
celownik hipokryzji
biernik hipokryzję
narzędnik hipokryzją
miejscownik hipokryzji
wołacz hipokryzjo

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik hipokryzje
dopełniacz hipokryzji / hipokryzyj
celownik hipokryzjom
biernik hipokryzje
narzędnik hipokryzjami
miejscownik hipokryzjach
wołacz hipokryzje

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy obłuda, dwulicowość, zakłamanie, fałsz
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Antonimy szczerość, prawdomówność, uczciwość
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Wyraz pochodzi przez łacińskie hypocrisis z greckiego hypókrisis, które znaczyło odpowiedź, a następnie granie roli na scenie, odtwarzanie postaci, i dopiero w przenośni udawanie. Podstawą jest czasownik hypokrínesthai (odpowiadać, grać rolę), złożony z hypó (pod) i krínesthai, formy od krínein (sądzić, rozróżniać). Grecki hypokritḗs był pierwotnie aktorem. Arct w wydaniu z 1921 r. objaśnia hipokryzję jako „obłuda, udawanie, nieszczerość”, a hipokrytę jako obłudnika.
źródło W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, 4th ed., Oxford 1910, otwórz źródło
także M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921, otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

Pytania i odpowiedzi

Co znaczy słowo hipokryzja?

Hipokryzja to obłuda: ktoś głosi zasady albo przypisuje sobie zalety, a postępuje wbrew nim. Najczęściej chodzi o kogoś, kto krytykuje innych za to, co sam robi.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym różni się hipokryzja od kłamstwa?

Kłamstwo to mówienie nieprawdy o faktach. Hipokryzja dotyczy całej postawy: ktoś udaje lepszego, niż jest naprawdę, i wymaga od innych tego, czego sam na co dzień nie przestrzega.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Jak odmienia się hipokryzja?

Jak rzeczowniki żeńskie zakończone na -ja. W liczbie pojedynczej: hipokryzja, hipokryzji, hipokryzji, hipokryzję, hipokryzją, hipokryzji, wołacz hipokryzjo. W liczbie mnogiej: hipokryzje, hipokryzji lub hipokryzyj, hipokryzjom, hipokryzjami, hipokryzjach.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)